Archivo de la categoría: Sin categoría

Botagura

2017-11-26 / Elixabete Garmendia Lasa / Berria
Botaguraz hasi dut igande goizeko paseoa. Botaguraz eta nahigabe izugarriz bukatu dut pasealdi ederra behar zuena. Ormaiztegiko tren geltokia eta Mutiloako meatze gunea lotzen dituen bide berdean, Liernitik abiatu eta berehala, kirats higuingarria. Laster panorama: Lurpeko hondakindegia zabor poltsaz gainezka. Bi makina ari dira poltsa horiek maneiatzen; kamioi handi bat, atoi eta guzti, bere zikinkeria zama botatzeko zain. Igande goizean zabortegia zabalik eta martxa horretan baldin badabil, zer ez ote da astegun buruzurietan.
Gipuzkoako Diputazioko Ingurumen sailetik agindu zuten (Noticias de Gipuzkoa, 2017-06-17) usain oro ekiditeko zabor geruza bakoitzaren gainean inerte geruza botako zutela; sistema ez da, antza, eraginkorra. Agindu zuten baita ere metanoa berehala jaso eta erreko zutela; sinetsi egin behar. Lortu dutena, oraingoz, hegazti harraparien bidez antxetak uxatzea izan da.
Administrazioa hain endogamikoa ez balitz, zabortegi horrek isuna jasoko luke. Baina… Jaurlaritzaren baimenaz dihardu eta Diputazioaren ekimenez, CESPA-FERROVIALek kudeatzen duen zabortegiak. Agintariek lotsa apur bat izango balute, bide berdeak itxita egon beharko luke. Kalkuluak egingo zituzten honezkero, zerk eragingo ote dien kalte gutxiago, bide horren erabiltzaileak zigortzeak edo bide berde bat itxi behar izatearen eskandaluak.
Kolore guztietakoak dira lurpera iristen diren Gipuzkoa osoko zabor poltsak. 2012an hasi eta atez ateko bilketaren kontrako kanpainan herri askotako balkoietan zintzilik egon ziren haien oinordekoak dira eta Zubietako erraustegia elikatzeko beharrezkoa den materialaren aurrekariak. Kanpaina haren bultzatzaileek jendearen erosokerian oinarrituta xaxatu zuten errebolta; herritarren ezjakintasunaz edo jakin nahi ezaz baliatuta. Helburua, betiere, zaborraren negozioari eutsi eta etekina ateratzea.
«Errefusa maneiatzen den moduak markatzen du diferentzia; batetik erraustegi eta zabortegien bidez egiten den hondakinen tratamendua; bestetik zero zabor-en estrategia». (The Zero Waste Solution, Paul Connett). Connett, estatubatuarra, kimikaria ikasketaz, unibertsitateko irakasle ohia, Zero Zabor mugimenduaren sortzaileetako bat da. Beste alderaketa hau ere egiten du Connettek: «Komunitateak, probintziak edo herrialdeak konparatzen ditugunean, kutsadura mailak gora egiten du ustelkeria mailaren neurri berean. Zenbat eta ustelagoa izan komunitatea, orduan eta kutsatuagoa egongo da». Eta haratago: «Ustelkeria hau beste ezertan baino nabarmenagoa da mega-hondakindegi eta erraustegien etengabeko sustapenean».
Gogoratzen, duela urte batzuk nola agertzen ziren hedabideetan Napoleseko irudiak, kaleak zaborrez gainezka? Eta esplikatzen zutenean Camorrak bultzatzen zuela hori, ezin ulertu zergatik; ba hondakindegiak eta erraustegiak eraikitzeko presio bidea omen zen. Sizilian bost erraustegi jartzeko proiektua egon omen zen, bost mila milioi euro errausketaren industriarentzat; Connettek hitzez hitz dioenez, «politikarien, mafiaren, kontsultarien eta enpresarien arteko elkarlanean».
Gaur egun Italia da Europan Zero Zabor-en bidea gehien garatzen ari den herrialdea. Aurtengo udan, Bolonian hasi eta Adriatiko itsasoaren ertzetik Italiako takoirainoko bidea egin duten lagun batzuk hori esanez etorri ziren: ostatu hartu zuten apartamentu guztietan, gero atez-ate bilduko zuten zaborra sailkatu eta botatzeko eskaera, argibideak eta bitartekoak aurkitu zituztela.
Lurpe zabortegiak inguruko biztanleei eragiten dizkien kalteak Zubietako erraustegia eraiki bitartekoak izango direla errepikatu dute behin eta berriz Diputazioko agintariek. Kontsolamendu tristea. Areago, Mutiloako hondakindegia begiz jota daukatenean Zubietako instalazioak sortuko dituen zepak lurperatzeko. Oka egiteko zorian.

«Uf, va dir ell»


2017-10-29 / Elixabete Garmendia Lasa
Damu naiz gaur paperean aritu beharraz; izan ere, paperean ez dago zuzenekorik, irratian eta telebistan bezala, eta gaur —ostiral eguerdia— benetan faltan botatzen dut hori. Telebistan zappinga eginez ETB1, ETB2 eta TVEren artean —bi eszenaleku horietan, Madrilgo Senatua eta Kataluniako Parlamenta— eta ordenagailuan TV3, Parlamentetik zuzenean. Hango auditoriumean berrehun alkate aginte makilak altxatu eta in-de-independència oihukatzen… korapiloa eztarrian.
Quim Monzóren Uf, va dir ell liburuarekin jaso nuen nik katalanezko lehen lezioa; hau da, «va dir» horrek ez zuela esan nahi —gaztelaniaren oihartzunak pentsarazten zidan bezala— «esango du», «esan zuen» baizik. Geroaldiaren eta iraganaldiaren arteko nahasketa hori zuzenduta, aise gozatu ahal izan nituen Monzóren istorio konplizitatez beteak. Gaur uf!!! bakarrik ez, gaur Monzóren hiztegi osoa beharko nuke —hain solte erabiltzen dituen biraoak barne— gertatzen ari dena deskribatu eta kalifikatzeko.
Monzóren ondoren, katalanezko hurrengo lezioak murgiltzearen metodoarekin etorri dira. Lehengo batean aitortzen genion elkarri lagunartean nola, ezarian, katalana ari garen ikasten, ulermen mailan behintzat. Seguru asko badu zerikusia jarrerak ere, ulertu nahiak alegia, eta hainbat kontzeptu partekatzeak. Beste arlo batean, musikarenean, Els Segadors-en melodia buruan sartu zaigu, eta Lluis Llachen L´estaca kantu profetikoa zela konturatu gara.
Ikasketa, ordea, ez da hizkuntzara eta musikara mugatzen; lezioak askotarikoak dira. Hasteko, mugimendu independentistak antolaketaren arloan eman diguna. Rajoy eta enparauen arabera gertatuko ez zen erreferendumaren gauzatze mirarizko hura, koreograforik ausartenak ere asmatuko ez lukeen hautetsontzi dantzarekin, guardia zibilek bahitu behar zituzten botopaperen ubikuotasunarekin… Fikzioa lirudikeena errealitate bihurtuta.
Hurrengo lezioa izan zen desobedientzia eta erresistentzia baketsuarena. Hemen harrika ekingo geniokeen egoeran, bizkarrez bizkar aurre egitea Estatuak bidalitako poliziari. Horren ondoan bada beste irakaspen bat gure praktikaren antipodan dagoena: iritzi ezberdinak izan arren, elkarrekin hitz egin, negoziatu eta akordioetara iristeko abildadea, helburu partekatua lortu ahal izateko. Gero jaitsiko da bakoitza derizkion geltokian, baina helmuga jakin batera heltzeko indarrak batzen jakin, eta ekaitzik bortitzenak jota ere aterpe berean elkarrekin jarduteko gai izatea, hori, orain arte behintzat katalanek eman diguten erakustaldirik bikainenetakoa.
Independentzia zeruan, han goian, laino artean zebilen globoaren gisara irudikatu dut urteetan. Puxika horrek bazuen lokarria zintzilika, baina iritsi ezin hari heltzera. Orain, kataluniarrek erakutsi digute jauzi bat egin, lokarri hori oratu eta lurreratu daitekeela globoa. Puxikak, jakina, ahulak dira, orratz bat nahikoa da leherrarazteko, baina katalanek ziur lortuko dutela kargamentu bat globo, nondik edo handik.
Carme Forcadellek ia ahopeka kontatu ditu parlamentarien botoak: 70 baiezkoak, 10 ezezkoak, 2 zuri. Hala ere, Parlamentean ez zait iruditu euforiarik zegoenik; irailaren 6an hasi eta eraman duten martxarekin, ez da harritzekoa. Eta datorkienarekin… Nolanahi ere, egindako bidea ez da alferrikakoa izango inolaz ere. Ez haientzat, ez guretzat, eta ezta bere izaera birplanteatu beharra daukan Espainiarentzat ere.
Bartzelonako kaleko irudietan ikusi dut jende helduz osatutako kuadrilla bat plastikozko edalontziekin topa egiten. Joan den asteburuan Goierrialdean Kataluniaren aldeko giza katea egin zen bezala, oraingoan lehen cava independentea dastatuko zuten honezkero Zegaman, San Sadurni d’Anoiako ekoizleekin antolatutako cava festan.
Berria